Bảo quản cà phê trong kho: Những rủi ro từ côn trùng gây hại và cách kiểm soát

Cà phê là một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì chất lượng hạt cà phê từ sau thu hoạch đến khi giao cho khách hàng hoặc xuất khẩu, doanh nghiệp không chỉ cần kiểm soát tốt quy trình chế biến mà còn phải đặc biệt chú trọng đến công tác bảo quản cà phê trong kho.

Trong thực tế, nhiều lô hàng bị suy giảm chất lượng không xuất phát từ khâu sản xuất mà đến từ quá trình lưu kho. Độ ẩm không phù hợp, điều kiện vệ sinh chưa được kiểm soát hoặc sự xuất hiện của côn trùng gây hại trong kho cà phê đều có thể ảnh hưởng đến giá trị thương mại của lô hàng.

1. Vì sao bảo quản cà phê trong kho là khâu quan trọng?

Sau khi thu hoạch và chế biến, cà phê thường được lưu trữ trong kho từ vài tuần đến vài tháng trước khi xuất bán hoặc xuất khẩu.

Trong khoảng thời gian này, chất lượng hạt cà phê có thể bị tác động bởi nhiều yếu tố như:

• Độ ẩm của hạt cà phê.
• Nhiệt độ và độ ẩm môi trường kho.
• Điều kiện vệ sinh kho hàng.
• Bao bì và phương thức lưu trữ.
• Sự xâm nhập của côn trùng và sinh vật gây hại.

Nếu không được kiểm soát phù hợp, các yếu tố trên có thể làm giảm chất lượng cảm quan của hạt cà phê, gia tăng nguy cơ nấm mốc, phát sinh mùi lạ và ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng yêu cầu của khách hàng hoặc thị trường nhập khẩu.

2. Những côn trùng gây hại trong kho cà phê mà doanh nghiệp cần lưu ý

2.1. Mọt đậu cà phê (Araecerus fasciculatus)

Mọt đậu cà phê (Araecerus fasciculatus – Coffee bean weevil) là đối tượng dịch hại chính phá hoại hạt cà phê trong quá trình lưu kho. Mọt trưởng thành dài khoảng 2,5 – 4,5 mm, có thân hình bầu dục màu xám hoặc xám tro, phủ lớp lông nhung màu vàng nâu.

Đây là loài có khả năng bay rất khỏe nên dễ lây lan giữa các kho hàng, container hoặc khu vực lưu trữ khác nhau. Một con cái có thể đẻ từ 130 – 140 trứng. Sâu non khi nở ra thường đục sâu vào hạt cà phê và ăn cho đến khi hạt rỗng bên trong. Vòng đời của chúng phát triển rất nhanh, chỉ khoảng 8 – 10 tuần trong điều kiện nhiệt độ trên 25 độ C.

Khi mật độ của mọt đậu cà phê tăng lên trong kho, mọt có thể làm suy giảm chất lượng hàng hóa và gây tổn thất đáng kể trong quá trình lưu kho.

Loài này phân bố rộng tại nhiều quốc gia nhiệt đới và cận nhiệt đới. Tại Việt Nam, mọt đậu cà phê được ghi nhận gây hại trên nhiều loại nông sản lưu kho như cà phê, cacao, ngô và đặc biệt là sắn lát khô.

Ngoài mọt đậu cà phê gây hại trong kho còn có loài mọt đục cà phê gây hại trên đồng ruộng, bạn có thể tìm hiểu thêm về loài mọt này trong bài viết: Côn trùng đục quả cà phê gây hại trên đồng ruộng (Coffee Berry Borer – Hypothenemus hampei).

2.2. Mọt hại kho và côn trùng khác

Bên cạnh mọt đục quả cà phê, kho hàng còn có thể xuất hiện các loài mọt trong kho như mọt râu dài (Cryptolestes sp), mọt gạo dẹt (Ahasverus advena – Foreign grain beetles), mọt thóc đỏ (Tribolium castaneum – Fluor Beetle), mạt (Liposcelis) hoặc các loài côn trùng khác lây nhiễm từ container, phương tiện vận chuyển và các kho nông sản lân cận.

Mặc dù không phải tất cả các dịch hại đều trực tiếp đục hạt cà phê, nhưng sự hiện diện của chúng có thể làm giảm tiêu chuẩn vệ sinh kho, làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm chéo và ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa trong quá trình bảo quản.

3. Những yếu tố làm gia tăng nguy cơ dịch hại trong kho cà phê

Dịch hại thường phát triển mạnh khi gặp các điều kiện thuận lợi như:

• Độ ẩm cà phê cao.
• Kho hàng thiếu thông thoáng, ẩm thấp
• Hàng hóa lưu trữ trong thời gian dài.
• Tồn dư bụi, vỏ cà phê hoặc nguyên liệu rơi vãi

Ngoài ra, nguồn lây nhiễm cũng có thể đến từ phương tiện vận chuyển, nguyên liệu mới nhập kho, bao bì và pallet cũ hoặc các khu vực lưu trữ khác trong chuỗi cung ứng.

4. Giải pháp bảo quản cà phê trong kho hiệu quả

Kiểm soát độ ẩm của hạt cà phê

Hạt cà phê cần được phơi hoặc sấy đạt độ ẩm phù hợp trước khi đưa vào lưu kho. Đây là một trong những biện pháp quan trọng giúp hạn chế nguy cơ phát sinh nấm mốc và tạo môi trường bất lợi cho nhiều loài dịch hại.

Duy trì điều kiện kho phù hợp

Kho bảo quản cần được vệ sinh thường xuyên, đảm bảo thông thoáng và hạn chế các khu vực có nguy cơ tích tụ hơi ẩm. Đồng thời, khuyến khích quy hoạch riêng từng khu vực hàng nguyên liệu, hàng thành phẩm, bao bì, pallet,….

Kiểm soát nguồn lây hàng nhập kho

Đẩy mạnh hơn nữa công tác kiểm soát côn trùng đối với hàng nhập kho. Khi phát hiện có côn trùng, nên cách ly toàn bộ lô hàng và có biện pháp xử lý ngay để tránh tình trạng lây nhiễm qua các khu vực khác.

Kiểm tra và giám sát định kỳ

Việc theo dõi thường xuyên giúp phát hiện sớm dấu hiệu xâm nhiễm và đưa ra biện pháp xử lý trước khi ảnh hưởng đến toàn bộ lô hàng.

Kiểm soát nguồn lây từ container và phương tiện vận chuyển

Container, pallet và bao bì cần được kiểm tra trước khi sử dụng nhằm hạn chế nguy cơ côn trùng xâm nhập vào kho hoặc lô hàng.

Phun thuốc tiếp xúc định kỳ hoặc trước khi bắt đầu niên vụ mới

Việc phun thuốc tiếp xúc định kỳ hỗ trợ việc côn trùng phát sinh và tái nhiễm trong môi trường kho. Sau mỗi vụ, cần vệ sinh tổng thể kho và kết kợp phun thuốc tiếp xúc để kiểm soát côn trùng tồn tại trong kho và hạn chế côn trùng tái nhiễm từ môi trường sau khi nhập hàng mới vào kho.

5. Khi nào cần khử trùng kho cà phê?

Trong một số trường hợp, các biện pháp vệ sinh và giám sát thông thường có thể không đủ để kiểm soát dịch hại.

Doanh nghiệp nên xem xét khử trùng kho cà phê khi:

• Phát hiện dấu hiệu côn trùng gây hại trong kho lô hàng.
• Hàng hóa lưu trữ trong thời gian dài.
• Lô hàng có kế hoạch xuất khẩu.
• Cần xử lý trước mùa vụ mới hoặc trước khi nhập lô hàng có giá trị cao.

Tùy từng trường hợp, các giải pháp khử trùng xông hơi hoặc các phương pháp xử lý phù hợp khác có thể được áp dụng nhằm kiểm soát dịch hại hiệu quả và hạn chế nguy cơ tái nhiễm.

6. VFC Fumigation đồng hành cùng doanh nghiệp trong bảo quản cà phê trong kho

Đối với doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu cà phê, việc kiểm soát dịch hại không nên chỉ bắt đầu khi phát hiện mọt hay các dấu hiệu nhiễm côn trùng trong kho. Thay vào đó, đây cần được xem là một phần của chương trình quản lý chất lượng hàng hóa, giúp hạn chế rủi ro trong quá trình lưu kho, bảo vệ chất lượng sản phẩm và duy trì giá trị thương mại của lô hàng.

Bên cạnh việc kiểm soát độ ẩm, vệ sinh kho và giám sát định kỳ, doanh nghiệp cũng cần có phương án xử lý phù hợp khi phát hiện nguy cơ xâm nhiễm hoặc trước các giai đoạn lưu trữ quan trọng. Sự chủ động trong công tác phòng ngừa và kiểm soát dịch hại sẽ góp phần giảm thiểu tổn thất, đồng thời hỗ trợ đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và xuất khẩu.

VFC Fumigation hiện cung cấp các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động bảo quản cà phê trong kho, bao gồm:

• Đào tạo và tư vấn kiểm soát dịch hại tổng hợp trong kho
• Khử trùng các lô hàng trong kho
• Khử trùng hàng hóa xuất khẩu
• Phun thuốc tiếp xúc định kỳ
• Các giải pháp hỗ trợ bảo quản trong quá trình lưu kho và vận chuyển

Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp kiểm soát dịch hại phù hợp cho kho cà phê hoặc cần tư vấn về phương án khử trùng, đội ngũ chuyên gia của VFC Fumigation sẵn sàng hỗ trợ đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp phù hợp với từng điều kiện lưu trữ cụ thể.