Mùa sắn lát xuất khẩu: Doanh nghiệp cần lưu ý gì để tránh nhiễm côn trùng hại kho?

Để bảo vệ chất lượng nông sản trong mùa cao điểm sắn lát xuất khẩu, doanh nghiệp cần chủ động kiểm soát chặt chẽ độ ẩm nguyên liệu đầu vào và phun thuốc tiếp xúc để kiểm soát côn trùng có trong kho bãi trước khi nhập hàng. Bên cạnh đó, việc áp dụng phương án xông hơi khử trùng đúng quy chuẩn kỹ thuật với liều lượng và thời gian ủ phù hợp là giải pháp then chốt giúp loại trừ triệt để dịch hại ở mọi giai đoạn phát triển, bảo đảm lô hàng đủ điều kiện thông quan.

1. Đặc thù mùa vụ và thách thức bảo quản sắn lát xuất khẩu

Sắn lát được thu gom từ nhiều nguồn có thể khác nhau về độ ẩm và chất lượng trước khi tập kết vào kho

1.1 Áp lực bảo quản hàng nghìn tấn sắn lát trong mùa cao điểm

Sắn lát là mặt hàng nông sản thường thu gom theo đợt từ nhiều sân phơi và hộ nông dân khác nhau. Do đó, độ ẩm và chất lượng nguyên liệu thường không đồng đều trước khi tập kết về kho trung tâm.

Bên cạnh đó, phương thức lưu trữ và vận chuyển chủ yếu là đổ xá khối lượng lớn trong kho. Khối hàng bị nén chặt khiến nhiệt độ và độ ẩm bên trong lõi dễ tăng cao, tạo môi trường thuận lợi cho dịch hại phát triển. Chính đặc điểm khối hàng sâu và mật độ chất xếp cao khiến việc xử lý phải tính đồng thời đến độ ẩm, khả năng khuếch tán thuốc và thời gian duy trì nồng độ; đây là những biến số cốt lõi trong quy trình khử trùng nông sản khô xuất khẩu bằng Phosphine.

1.2 Các đối tượng côn trùng hại kho chủ yếu trên sắn lát

• Mọt cà phê (Aracerus fasciculatus): Đây là đối tượng dịch hại phổ biến nhất trên sắn lát khô và nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, có khả năng đục khoét củ sắn thành bột mịn chỉ sau vài tuần lưu kho.
• Mọt đục thân nhỏ (Rhyzopertha dominica): Đây là loài rất nguy hiểm đối với các loại hạt và sản phẩm ngũ cốc. Loài có tính cắn phá phôi hạt rất mạnh, tấn công trực tiếp vào cấu trúc tinh bột rắn của lát sắn.
• Ngoài ra các loài mọt râu dài (Cryptolestes sp.), mọt thóc đỏ (Tribolium castaneum), mọt gạo dẹt (Ahasverus advena), mạt (Liposcelis sp.)… Đây là nhóm dịch hại thứ cấp (ăn hại thời kỳ sau). Các đối tượng dịch hại phát sinh trong các khối hàng có độ ẩm cao hoặc tồn dư nhiều bụi bột vụn, làm gia tăng nguy cơ biến chất khối hàng lưu kho.

1.3 Hệ quả kinh tế khi sắn lát bị nhiễm côn trùng hại kho

• Suy giảm chất lượng thương phẩm: làm giảm nghiêm trọng hàm lượng tinh bột và tỷ lệ thu hồi sản xuất cồn hoặc thức ăn chăn nuôi. Bên cạnh đó, hoạt động phá hoại của dịch hại còn kéo theo tình trạng ẩm mốc, làm sắn bị thâm đen và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tổng thể của lô hàng.
• Hao hụt trọng lượng thực tế: Mọt ăn và phá hoại hàng hóa làm trọng lượng lô hàng sụt giảm đáng kể so với thời điểm cân nhập kho ban đầu.
• Nguy cơ bị từ chối thông quan tại nước nhập khẩu: Cảng đến tại các thị trường lớn (Hàn Quốc, Trung Quốc) kiểm soát nghiêm ngặt; nếu phát hiện côn trùng sống, lô hàng sẽ bị neo tàu, phạt lưu bãi hoặc buộc xử lý lại với chi phí rất tốn kém.

2. Nguyên nhân chính khiến sắn lát bị mọt tấn công

Sắn lát có độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho dịch hại và các vấn đề bảo quản phát triển

• Độ ẩm nguyên liệu vượt ngưỡng an toàn: Sắn lát thu gom gặp thời tiết bất lợi hoặc chưa đạt độ khô tiêu chuẩn (độ ẩm trên 14–14,5%) tạo điều kiện thuận lợi cho dịch hại phát triển. Độ ẩm cũng là một trong những nguyên nhân khiến lô hàng đã xử lý vẫn có thể phát sinh hoặc tái nhiễm côn trùng trong quá trình lưu kho; rủi ro này thể hiện rõ hơn trong các trường hợp hàng xuất khẩu bị trả về do mọt trong mùa mưa.
• Lây nhiễm chéo từ kho bãi: Không quét dọn sạch tồn dư từ vụ trước, không xử lý vệ sinh khử trùng bề mặt sàn kho, vách tường và băng chuyền trước khi nhập hàng mới cũng là nguyên nhân khiến côn trùng từ vụ trước xâm nhập trở lại. Với hàng đổ xá số lượng lớn, bài toán này không chỉ nằm ở thuốc mà còn ở cách cô lập khối hàng, làm kín và duy trì nồng độ.
• Thực hiện khử trùng chưa đúng quy kỹ thuật: Đơn vị xử lý không đủ năng lực, khi thực hiện khử trùng không đúng kỹ thuật, dẫn tới rủi ro cao không kiểm soát được côn trùng có trong hàng.
• Có sẵn trong hàng hóa nhập vào kho: Hàng hóa không được khử trùng kiếm soát dịch hại trước khi nhập vào kho. Dịch hại lây lan qua các lô hàng khác trong kho.

3. Quy trình bảo quản sắn lát chống côn trùng hại kho toàn diện

Giai đoạn 1: Chuẩn bị kho bãi và vệ sinh cơ giới: Dọn sạch toàn bộ tồn dư, tạp chất, thu gom triệt để phế phẩm vụ cũ. Thực hiện phun thuốc tiếp xúc toàn bộ bề mặt sàn, tường bao trước khi tiếp nhận hàng mới.

Giai đoạn 2: Quy cách chất xếp: Đối với hàng đóng bao, xếp cây cách tường, cách cột, cách các lô hàng với nhautối thiểu 0,5m và cách trần để tạo luồng đối lưu không khí và thuận tiện cho việc kiểm tra tình trạng hàng hóa hoặc tạo điều kiện thuận lợi để khử trùng khi cần. Đối với hàng đổ xá, cần tạo bờ bao xung quang kho, cách tường ít nhất 0,5m, không đổ lên cống, dính tường,…

Giai đoạn 3: Giám sát và kiểm tra định kỳ: Khách hàng nên kiểm tra định kỳ lô hàng để phát hiện các điểm bất thường hoặc phát hiện dịch hại để có phương án xử lý kịp thời và phù hợp.

4. Kỹ thuật xông hơi khử trùng sắn lát: Phân loại theo nhu cầu thực tế

Phương án khử trùng sắn lát được lựa chọn theo mục đích bảo quản, hình thức vận chuyển và yêu cầu của từng lô hàng

Trường hợp sắn lát bảo quản lưu kho: Sử dụng thuốc Phosphine (PH3). Đây là lựa chọn tối ưu cho kho lưu trữ dài ngày nhờ khả năng thẩm thấu sâu vào đống hàng lớn mà không ảnh hưởng chất lượng tinh bột sắn lát. Thời gian ủ tiêu chuẩn từ 7–10 ngày giúp kiểm soát hoàn toàn cả trứng và nhộng, mọt nằm sâu trong hàng.

Trường hợp sắn lát phục vụ xuất khẩu (Container, hầm tàu rời): Tùy vào quy định kiểm dịch của nước nhập khẩu, điều kiện hợp đồng và tiến độ giao hàng, doanh nghiệp có thể linh hoạt lựa chọn giữa hai loại thuốc sau:

• Khử trùng bằng Phosphine (PH3): Áp dụng tối ưu cho các chuyến tàu hàng rời thực hiện phương thức khử trùng trong hành trình (In-transit Fumigation) hoặc các lô hàng container có hành trình đường biển dài ngày, vừa di chuyển vừa duy trì ủ thuốc mà không làm chậm tiến độ giao nhận.
• Khử trùng bằng Methyl Bromide (MB): Áp dụng khi lô hàng cần giải phóng gấp tại cảng xuất khẩu để kịp giờ cut-off time của hãng tàu, nhờ ưu thế thời gian ủ ngắn tối thiểu 24 giờ tùy theo nhiệt độ môi trường.

5. Giải pháp xử lý sắn lát đổ xá hầm tàu xuất khẩu đi Hàn Quốc, Trung Quốc

VFC Fumigation đồng hành cùng doanh nghiệp xuất khẩu kiểm soát dịch hại, hoàn thiện chứng thư và hỗ trợ thông quan an toàn

Rào cản kiểm dịch khắt khe từ thị trường nhập khẩu

Hàn Quốc và Trung Quốc áp dụng quy định nghiêm ngặt về kiểm dịch thực vật đối với sắn lát thô. Nếu hàng đến cảng đích mà cơ quan kiểm dịch vẫn phát hiện mọt sống, lô hàng sẽ bị lập biên bản, đình chỉ thông quan hoặc buộc phải xử lý lại, gây phát sinh chi phí bến bãi khổng lồ.

Bài toán kỹ thuật: Làm kín hầm tàu và an toàn cho thuyền viên

Hầm tàu chở sắn xá thường có kết cấu phức tạp, dễ bị rò rỉ khí qua nắp hầm hay các vách tiếp giáp với hầm hàng. Đơn vị khử trùng phải có phương án kỹ thuật phù hợp với mỗi cấu trúc. Nhằm đảm bảo hiệu quả khử trùng cũng như an toàn cho thuyền viên trên tàu trong thời gian khử trùng. Khi chuyển từ kho hoặc container sang tàu hàng rời, việc tăng lượng thuốc không giải quyết được toàn bộ bài toán; khử trùng kho, silo và hầm tàu cần được thiết kế theo thể tích, độ kín, chiều sâu khối hàng và đường phân bố khí của từng công trình.

6. Case Study: VFC Fumigation khử trùng thành công tàu RICH LAND chở sắn lát xuất khẩu đi Hàn Quốc tại Cảng Quy Nhơn

VFC Fumigation triển khai khử trùng sắn lát đổ xá trên tàu RICH LAND xuất khẩu sang Hàn Quốc tại Cảng Quy Nhơn

Bối cảnh dự án: Tàu RICH LAND cập Cảng Quy Nhơn (Bình Định) tiếp nhận hàng nghìn tấn sắn lát đổ xá xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc – lô hàng trị giá hàng trăm tỷ đồng.

Thách thức kỹ thuật: Sắn lát đổ xá trong hầm tàu với chiều sâu lớn, nguy cơ hơi thuốc khó tiếp xúc đều các khu vực sâu trong khối hàng. Yêu cầu bắt buộc là phải tiêu diệt dịch hại ở tất cả các giai đoạn phát triển để đáp ứng chuẩn kiểm dịch Hàn Quốc, đồng thời bảo đảm an toàn cho thuyền viên trong suốt thời gian tác nghiệp.

Giải pháp của VFC Fumigation:

• Khảo sát chi tiết kết cấu hầm hàng và tình trạng chất xếp sắn lát để lập sơ đồ bố trí thuốc tối ưu.
• Triển khai phương án kết hợp thuốc khử trùng bằng Aluminium Phosphide (AlP) và Methyl Bromide nhằm kiểm soát hiệu quả côn trùng có trong hầm hàng..
• Làm kín nắp hầm, hệ thống thông gió và các điểm tiếp giáp bằng vật liệu chuyên dụng.
• Sử dụng thiết bị chuyên dụng đo kiểm tra rò rỉ nhằm đảm bảo an toàn cho thuyền viên và bàn giao đầy đủ hướng dẫn an toàn cho thuyền trưởng.

Kết quả: Lô sắn lát được xử lý an toàn, kiểm soát hoàn toàn dịch hại, tàu RICH LAND thông quan suôn sẻ sang Hàn Quốc đúng tiến độ hải trình.

Xem chi tiết dự án: Khử trùng sắn lát xuất khẩu sang Hàn Quốc trên tàu RICH LAND tại Cảng Quy Nhơn: Bảo vệ chất lượng lô hàng trị giá hàng trăm tỷ đồng

7. Câu hỏi thường gặp về bảo quản sắn lát và côn trùng kho

Câu hỏi 1: Sắn lát bảo quản trong kho bao lâu thì cần khử trùng?

Trả lời: Tùy theo điều kiện kiểm soát tốt môi trường kho và hàng nhập kho thì bảo quản được lâu. Trong quá trình bảo quản nếu phát hiện có phát sinh côn trùng nên có phương án xử lý khử trùng.

Câu hỏi 2: Vì sao sắn lát đã xông hơi trong kho nhưng khi xếp lên tàu sang nước ngoài vẫn có mọt sống?

Trả lời: Nguyên nhân côn trùng có thể đã hiện diện sẵn trên phương tiện vận chuyển, trong container hay khoang hầm tàu, nếu chưa được khử trùng và làm sạch trước khi tiếp nhận hàng, dẫn đến tình trạng mọt tồn dư từ các chuyến trước lây nhiễm chéo ngược trở lại vào lô sắn lát.

Để ngăn chặn rủi ro này, doanh nghiệp nên chủ động liên hệ đơn vị khử trùng chuyên nghiệp như VFC Fumigation để tiến hành xử lý, khử trùng hầm tàu/container trước khi đổ sắn lát lên phương tiện vận chuyển xuất khẩu.

Câu hỏi 3: Nên sử dụng thuốc khử trùng nào: Phosphine hay Methyl Bromide (MB) để khử trùng sắn lát?

Trả lời: Tùy thuộc vào yêu cầu của nước nhập khẩu, tùy theo yêu cầu khách hàng doanh nghiệp để đưa ra lựa chọn phù hợp.

Câu hỏi 4: Làm thế nào để đối tác nhập khẩu tra cứu tính xác thực của chứng thư khử trùng sắn lát?

Trả lời: Với mô hình khử trùng minh bạch của VFC Fumigation, đối tác chỉ cần quét mã QR Code trên chứng thư bằng điện thoại là có thể truy xuất trực tiếp dữ liệu tác nghiệp thực tế, hình ảnh hiện trường và nhật ký đo nồng độ trên hệ thống trực tuyến.

Bảo quản sắn lát xuất khẩu không đơn thuần là gom hàng vào kho, mà là bài toán quản trị an toàn sinh học và kiểm soát độ ẩm chặt chẽ.

Quý doanh nghiệp chuẩn bị bước vào mùa sắn lát xuất khẩu, hãy liên hệ ngay với VFC Fumigation để được tư vấn giải pháp tối ưu:

• Hotline tư vấn 24/7: 1800 577 788
• Hotline/Zalo: 0914.773.300
• Email: contact@fumigation.vn