Thuốc khử trùng Methyl Bromide là gì? Khi nào hàng xuất khẩu cần xử lý bằng MB?

Methyl Bromide (CH3Br) là thuốc khử trùng xông hơi phổ rộng dạng khí hóa lỏng, nổi bật với khả năng tiêu diệt nhanh và triệt để sinh vật gây hại chỉ trong 24-48 giờ. Hoạt chất này chỉ sử dụng để xử lý kiểm dịch, xử lý hàng trước xuất khẩu hay xử lý theo tiêu chuẩn như: ISPM 15 cho vật liệu chèn lót bằng gỗ, hàng hóa xuất khẩu đi Úc theo tiêu chuẩn AFAS/BMSB, hoặc các lô hàng theo yêu cầu kiểm dịch.

1. Thuốc khử trùng Methyl Bromide (CH3Br) là gì?

Bản chất hóa học và trạng thái tồn tại của Methyl Bromide

Methyl Bromide được chứa dưới dạng khí hóa lỏng và hóa hơi trước khi đưa vào khu vực khử trùng

Methyl Bromide (Bromomethane – CH3Br) là hợp chất hữu cơ không màu, không mùi (thường được nhà sản xuất trộn thêm Chloropicrin làm chất cảnh báo – gây cay mắt để dễ dàng nhận biết nếu xảy ra rò rỉ). Thuốc được bảo quản và đóng trong các bình thép chuyên dụng dưới dạng khí hóa lỏng dưới áp suất cao. Khi tác nghiệp, thuốc được chuyển hóa thành dạng khí thông qua thiết bị hóa hơi chuyên dụng trước khi dẫn vào không gian khử trùng.

Cơ chế tiêu diệt dịch hại của Methyl Bromide

Thuốc tác động trực tiếp vào hệ thần kinh và quá trình hô hấp của tế bào sinh vật gây hại. Khí CH3Br có tốc độ khuếch tán cực nhanh, thẩm thấu mạnh mẽ vào từng ngóc ngách của cấu trúc gỗ và hàng hóa, tiêu diệt triệt để tất cả các giai đoạn sinh trưởng của côn trùng: từ trứng, ấu trùng, nhộng cho đến con trưởng thành.

2. Các trường hợp bắt buộc hoặc được chỉ định xử lý bằng Methyl Bromide (MB)

2.1 Khử trùng vật liệu đóng gói và chèn lót bằng gỗ (WPM) theo ISPM 15

Dấu IPPC mã MB trên vật liệu đóng gói bằng gỗ sau xử lý Methyl Bromide

Căn cứ theo Công ước Bảo vệ Thực vật Quốc tế (IPPC) và tiêu chuẩn ISPM 15, mọi pallet gỗ, thanh chèn lót, thùng gỗ kê hàng đều phải xử lý bằng thuốc khử trùng Methyl Bromide (ký hiệu MB) hoặc xử lý nhiệt (ký hiệu HT). Sau khi xử lý đạt chuẩn, WPM phải được đóng dấu mộc IPPC/ISPM 15 có mã MB trực tiếp lên ít nhất hai mặt đối diện để chứng minh nguồn gốc hợp lệ khi thông quan quốc tế. Mã MB trên dấu chỉ là một thành phần trong cấu trúc của dấu; doanh nghiệp còn phải đọc đúng mã quốc gia, mã đơn vị và biểu tượng IPPC trên dấu ISPM 15 để phát hiện dấu thiếu hoặc sai thông tin.

2.2 Hàng hóa xuất khẩu đi Úc và New Zealand (Tiêu chuẩn AFAS và BMSB-AusTreat)

Khử trùng Methyl Bromide cho hàng xuất khẩu sang Úc theo tiêu chuẩn AFAS

• Tiêu chuẩn AFAS của Úc: Tại Việt Nam, hàng hóa xuất khẩu sang Úc theo tiêu chuẩn AFAS chỉ được sử dụng thuốc khử trùng Methyl Bromide (MB). Toàn bộ quá trình xử lý phải được thực hiện bởi đơn vị có mã định danh (AEI) nằm trong danh sách phê chuẩn chính thức của cơ quan quản lý DAFF.
• Quy định mùa vụ BMSB (tháng 9 đến tháng 4 năm sau): Áp dụng bắt buộc đối với các nhóm hàng rủi ro cao (Target High Risk Goods) như sắt thép, linh kiện máy móc cơ khí, phương tiện vận tải nhằm loại trừ triệt để bọ xít nâu (Halyomorpha halys). Đơn vị thực hiện bắt buộc phải sở hữu chứng nhận và mã định danh thực thể AEI được Bộ Nông nghiệp Úc (DAFF) phê duyệt. Tại Việt Nam, chỉ có VFC Fumigation xử lý BMSB. Vì yêu cầu BMSB vận hành theo mùa chứ không cố định quanh năm, thời điểm đóng và lên tàu nên được đối chiếu với lịch mùa vụ BMSB hàng năm ngay từ lúc lập kế hoạch xuất khẩu.

Khi đã xác định lô hàng thuộc phạm vi xử lý của Úc, các bước kỹ thuật, hồ sơ và yêu cầu theo mùa được gom trong dịch vụ khử trùng container đi Úc theo AFAS/BMSB.

2.3 Tuyến xuất khẩu sang Bắc Mỹ (Mỹ, Canada, Mexico) kiểm soát nghiêm ngặt dịch hại gỗ

Cơ quan kiểm dịch tại các cửa khẩu Bắc Mỹ (như USDA APHIS và CBP của Mỹ) kiểm tra rất nghiêm ngặt tình trạng côn trùng sống ẩn nấp trong gỗ chèn lót. Thuốc khử trùng Methyl Bromide là giải pháp tối ưu được công nhận để xử lý triệt để các loài côn trùng gây hại theo đúng chuẩn kiểm dịch quốc tế. Với hàng đi Hoa Kỳ, việc có xử lý MB hay không nên được đặt trong toàn bộ quy định kiểm dịch Mỹ hiện hành, vì cơ quan nhập khẩu kiểm tra đồng thời tình trạng dịch hại của hàng và tính phù hợp của WPM.

2.4 Các lô hàng chạy đua tiến độ xuất khẩu trước giờ Cut-off Time

Khi lịch đóng hàng bị trễ, tàu sắp chạy và doanh nghiệp không có quỹ thời gian dài ngày để khử trùng xông hơi bằng Phosphine, Methyl Bromide chính là giải pháp hoàn hảo nhờ thời gian ủ thuốc nhanh chóng chỉ từ 24 đến 48 giờ. Khoảng thời gian này cần được tính cùng Closing Time và kế hoạch hạ bãi, vì thời gian ủ thuốc khử trùng container không thể rút ngắn chỉ để chạy theo lịch tàu.

2.5 Xử lý kiểm dịch: Hàng nhập khẩu vào Việt Nam phát hiện côn trùng sống

Các lô tàu hàng rời (bắp xá, lúa mì…) khi cập cảng bị cơ quan kiểm dịch giữ lại do phát hiện côn trùng sống cần được xử lý nhanh bằng MB để giải phóng tàu, tránh phát sinh chi phí lưu bãi, neo đậu lên đến hàng trăm triệu đồng.

3. So sánh thuốc khử trùng Methyl Bromide và Phosphine

So sánh Methyl Bromide và Phosphine trong khử trùng hàng hóa

Các nhóm hàng hóa không nên sử dụng Methyl Bromide:

• Hạt giống nông nghiệp: Gây ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ nảy mầm của hạt.
• Hàng thực phẩm giàu chất béo: Bột đậu nành béo, bơ sữa… (nguy cơ lưu mùi và tích tụ dư lượng bromide).
• Hàng có nguồn gốc da, lông và len sợi: Da thuộc, lông thú, len Angora, sợi Visco (phản ứng với hợp chất lưu huỳnh sinh mùi khó chịu).
• Sản phẩm cao su xốp, mút nệm: Nệm gối cao su bọt, con dấu, thảm vinyl (lưu giữ mùi thuốc rất lâu và làm biến tính vật liệu).
• Vật liệu hấp phụ mạnh và hóa chất đặc thù: Than củi, than chì, muối iod (chứa Hyposulphit Natri), giấy xử lý qua Sulphur và hóa chất ảnh.

Với những nhóm hàng này, việc đổi sang phương án khác cần dựa trên đặc tính hàng chứ không chỉ trên tốc độ xử lý; bảng quyết định MB hay Phosphine cho từng loại lô hàng sẽ phù hợp hơn việc mặc định chọn hoạt chất nhanh nhất.

4. Yêu cầu kỹ thuật bắt buộc khi khử trùng bằng Methyl Bromide

Kỹ thuật khử trùng hàng hóa bằng Methyl Bromide

Vai trò bắt buộc của thiết bị hóa hơi chuyên dụng (Vaporizer equipment)

Ở điều kiện áp suất trong bình chứa, Methyl Bromide (MB) ở dạng lỏng và cần thu nhiệt lượng để hóa hơi hoàn toàn. Đối với các thị trường kiểm dịch khắt khe như Úc theo tiêu chuẩn AFAS hoặc khi có yêu cầu kỹ thuật riêng, kỹ thuật viên sẽ kết hợp thiết bị hóa hơi chuyên dụng. Thiết bị này giúp đẩy nhanh quá trình hóa hơi của thuốc và hỗ trợ hơi thuốc khuếch tán đồng đều khắp không gian container hoặc hầm hàng, bảo đảm hiệu quả xử lý tối ưu. Vaporizer chỉ là một phần của toàn bộ chuỗi tác nghiệp; cách lắp dây dẫn, làm kín, bơm thuốc, đo nồng độ và thông thoáng được thể hiện đầy đủ trong quy trình khử trùng container bằng Methyl Bromide.

Kiểm soát hệ thống làm kín và tính toán liều lượng theo nhiệt độ

MB là thuốc khử trùng dạng khí, được nén dưới áp suất cao nên yêu cầu làm kín cấu trúc trước khi bơm thuốc, đối với container cần làm kín thông gió, kiểm tra và làm kín của,… bằng vật liệu chuyên dụng. Liều lượng thuốc phải được tính toán chính xác dựa trên nhiệt độ môi trường thực tế tại thời điểm xử lý.

Quy trình thông thoáng an toàn và đo nồng độ đạt ngưỡng an toàn (TLV)

Sau khi kết thúc thời gian ủ (tối thiểu 24 giờ ), kỹ thuật viên tiến hành thông thoáng cấu trúc khử trùng: lô hàng, container,… Dùng thiết bị đo kiểm tra nồng độ thuốc giảm về ngưỡng an toàn TLV, sau đó bàn giao và cho phép công nhân bốc dỡ hàng.

5. Dự án thực tế tiêu biểu ứng dụng Methyl Bromide từ VFC Fumigation

Case 01: Xử lý khẩn cấp tàu chở 21.500 tấn bắp tại phao số 0 Vũng Tàu

VFC Fumigation xử lý Methyl Bromide cho tàu chở 21.500 tấn bắp tại Vũng Tàu

• Tình huống: Tàu chở bắp nhập khẩu phát hiện côn trùng sống neo tại phao số 0.
• Giải pháp: VFC Fumigation điều động đội ngũ kỹ thuật, bơm gần 3.500 kg thuốc Methyl Bromide vào hầm tàu thông qua thiết bị hóa hơi. Duy trì và kiểm tra nồng độ trong 72h ủ thuốc, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho thuyền viên.
• Kết quả: Tiêu diệt và kiểm soát toàn bộ dịch hại, tàu thông quan an toàn và giải phóng hàng đúng tiến độ.

Case 02: Khử trùng hàng hóa siêu trường siêu trọng xuất đi Úc chuẩn BMSB

VFC Fumigation xử lý Methyl Bromide cho hàng siêu trường siêu trọng xuất khẩu đi Úc

• Tình huống: Lô hàng cấu kiện cồng kềnh xuất khẩu đi Úc đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kiểm dịch khắt khe theo mùa vụ BMSB.
• Giải pháp: VFC Fumigation triển khai quy trình xử lý chuyên biệt đối với cấu trúc siêu trường siêu trọng, đáp ứng toàn diện các tiêu chuẩn kỹ thuật của DAFF Úc.
• Kết quả: Kiểm soát dịch hại và cấp chứng thư hợp lệ, lô hàng thông quan ngay tại cảng đến mà không phát sinh thêm chi phí nào.

6. Quy trình 5 bước khử trùng Methyl Bromide container thực địa tại cảng

Để đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm dịch khắt khe của quốc tế và bảo đảm an toàn tuyệt đối, toàn bộ quy trình tác nghiệp khử trùng container bằng Methyl Bromide tại cảng được VFC Fumigation triển khai chặt chẽ qua 5 bước tiêu chuẩn:

Quy trình khử trùng Container tại cảng chuẩn kỹ thuật

Bước 1: Tiếp nhận thông tin và xác định vị trí container
Đội ngũ nghiệp vụ tiếp nhận và xác thực chính xác các dữ liệu quan trọng của lô hàng bao gồm: loại container (20ft, 40ft), số container, số seal, tên loại hàng hóa, cảng đến, vị trí hạ bãi thực tế tại ICD hoặc cảng xuất, cùng thời gian cut-off time của chuyến tàu để lên kế hoạch triển khai tối ưu.

Bước 2: Triển khai khử trùng và làm kín hiện trường

• Bố trí hệ thống dây dẫn thuốc chuyên dụng đối với phương án xử lý bằng Methyl Bromide.
• Lắp đặt dây lấy mẫu khí tại các vị trí trọng yếu nhằm phục vụ công tác đo đạc và kiểm soát nồng độ trong suốt quá trình xử lý.
• Đóng kín cửa container, tiến hành làm kín toàn bộ hệ thống lỗ thông gió và các khe hở có nguy cơ rò rỉ bằng vật liệu chuyên dụng.
• Thực hiện bơm thuốc Methyl Bromide vào bên trong container theo đúng kỹ thuật.
• Dán bảng cảnh báo ở các vị trí dễ quan sát nhằm cảnh báo an toàn và ngăn chặn người không có nhiệm vụ tiếp cận khu vực.

Bước 3: Ủ thuốc và giám sát nồng độ

• Thời gian ủ thuốc Methyl Bromide tối thiểu theo tiêu chuẩn là 24 giờ.
• Trong thời gian ủ thuốc kỹ thuật viên thực hiện đo nồng độ hơi thuốc định kỳ theo đúng phương án đã thống nhất nhằm kiểm soát và tiêu diệt dịch hại bên trong container.

Bước 4: Thông thoáng an toàn và bàn giao

• Sau khi kết thúc thời gian ủ thuốc, kỹ thuật viên tiến hành mở cửa container, loại bỏ vật liệu làm kín thông gió để thực hiện thông thoáng.
• Sử dụng thiết bị đo để đảm bảo nồng độ đạt ngưỡng an toàn TLV
• Đại diện kỹ thuật VFC Fumiagtion và khách hàng cùng tiến hành kiểm tra trực tiếp hiện trường và xác nhận kết quả khử trùng.
• Bàn giao container đã hoàn tất xử lý cho khách hàng hoặc bộ phận điều độ cảng để kịp thời lên tàu.

Bước 5: Cấp chứng thư khử trùng cho container
Bộ hồ sơ tác nghiệp hoàn chỉnh tại hiện trường được chuyển về bộ phận chứng từ để kiểm tra, đối chiếu dữ liệu, hoàn thiện và phát hành chứng thư khử trùng (Fumigation Certificate) chính thức theo đúng thông tin thực tế đã đăng ký.

Việc đối chiếu này có giá trị nhất khi dữ liệu hiện trường và chứng thư được quản lý như một chuỗi thống nhất; đó là nền tảng của mô hình khử trùng minh bạch 2 lớp.

7. Câu hỏi thường gặp về thuốc khử trùng Methyl Bromide

Câu hỏi 1: Khử trùng Methyl Bromide có ảnh hưởng đến hàng hóa không?

Trả lời: Bản thân khí MB không có mùi, không màu và bay hơi rất nhanh sau khi thông thoáng. Tuy nhiên, lưu ý một số hàng hóa có thể bị ảnh hưởng bởi thuốc MB. Quý khách hàng nên tham vấn chuyên gia VFC Fumigation trước khi lựa chọn phương án xử lý.

Câu hỏi 2: Thời gian ủ thuốc khử trùng container bằng Methyl Bromide tối thiểu là bao lâu?

Trả lời: Theo quy chuẩn quốc tế và các tiêu chuẩn kiểm dịch, thời gian ủ thuốc tối thiểu của Methyl Bromide tối thiểu là 24 giờ. Khi thực hiện khử trùng cần đảm bảo thời gian ủ thuốc để hiệu quả khử trùng đạt yêu cầu.

Câu hỏi 3: Làm thế nào để đối chiếu tính xác thực của chứng thư khử trùng MB?

Trả lời: Doanh nghiệp hoặc cơ quan chức năng tại cảng đến có thể quét trực tiếp mã QR Code in trên chứng thư của VFC Fumigation để kiểm tra và xác thực tính hợp lệ của chứng thư trực tiếp trên hệ thống dữ liệu.