Mùa mưa làm tăng rủi ro gì cho gạo lưu kho trước xuất khẩu? 6 điểm cần kiểm tra trước khi đóng hàng

Vào mùa mưa, độ ẩm không khí tăng cao khiến hạt gạo lưu kho dễ hút ẩm ngược (vượt ngưỡng an toàn 14%), côn trùng phát sinh và gia tăng nguy cơ nấm mốc biến chất. Để ngăn ngừa rủi ro hàng bị từ chối thông quan do côn trùng sống và hạn chế hiện tượng đọng sương container trên biển, doanh nghiệp xuất khẩu cần kiểm soát nghiêm ngặt 6 yếu tố: độ ẩm hạt, thời gian cách ly khử trùng, độ kín vỏ container, chất lượng pallet gỗ, tình trạng bao bì và giải pháp kiểm soát ẩm chuyên dụng.

1. Những rủi ro nghiêm trọng đối với gạo xuất khẩu trong mùa mưa: Từ lưu kho đến hành trình trên biển

Độ ẩm cao trong mùa mưa làm gia tăng nguy cơ hút ẩm, sinh nhiệt, côn trùng và nấm mốc trong gạo lưu kho

Mùa mưa kéo dài đi kèm độ ẩm không khí thường xuyên dao động từ 80% đến trên 90%, trở thành tác nhân trực tiếp đe dọa phẩm cấp của các kho gạo xuất khẩu:

• Hạt gạo hút ẩm ngược và kích hoạt bùng phát mọt kho: Gạo là nông sản có tính hút ẩm cao. Khi độ ẩm môi trường xung quanh vượt ngưỡng an toàn, khối hạt nhanh chóng hút ẩm ngược khiến thủy phần dễ dàng vượt quá mức 14%. Độ ẩm và nhiệt độ cao tạo điều kiện thuận lợi cho một số loài côn trùng kho phát triển nhanh hơn. Các đối tượng dịch hại sơ cấp cắn phá trực tiếp phôi hạt như mọt gạo, mọt đục hạt, kết hợp cùng nhóm dịch hại thứ cấp ăn mảnh vụn như mọt thóc đỏ sẽ phát triển mạnh, làm hao hụt khối lượng và suy giảm nghiêm trọng phẩm cấp gạo.
• Hiện tượng sinh nhiệt cục bộ làm chua và biến màu hạt gạo: Khi hạt gạo thừa ẩm, cường độ hô hấp nội tại của khối hạt tăng mạnh, sinh ra khí carbonic, nhiệt lượng và hơi nước. Khi thủy phần tăng, hô hấp của hạt và hoạt động của vi sinh vật, côn trùng có thể làm phát sinh nhiệt cục bộ. Nếu không được phát hiện và kiểm soát, các “điểm nóng” trong khối hàng có thể làm chất lượng gạo suy giảm nhanh. Từ đó, gây hấp hơi, biến vàng, đổ mồ hôi và bốc mùi chua, làm mất hoàn toàn giá trị thương phẩm xuất khẩu.
• Rủi ro đọng sương container (Container Sweat) trong hải trình: Gạo đóng vào container trong mùa mưa thường tích trữ lượng ẩm nội tại lớn. Khi tàu vận chuyển qua các vùng biển có biên độ nhiệt ngày – đêm chênh lệch cao, hơi ẩm ấm từ khối gạo bốc lên gặp trần kim loại lạnh của container sẽ ngưng tụ thành từng giọt nước và nhỏ ngược trở lại bề mặt khối hàng. Hiện tượng này gây ẩm ướt cục bộ, phát sinh nấm mốc đen và làm hư hại nghiêm trọng lớp bao bì tầng trên cùng.
• Thiệt hại tài chính do lưu bãi và xử lý lại tại cảng đến: Cơ quan kiểm dịch thực vật tại các thị trường nhập khẩu lớn (Philippines, Indonesia, EU hay Mỹ) áp dụng quy định nghiêm ngặt về kiểm soát dịch hại sống. Chỉ cần phát hiện mọt sống sót hoặc bao bì phát sinh mốc hỏng, lô hàng sẽ bị đình chỉ thông quan để tiến hành xử lý lại hoặc buộc tái xuất. Khi đó, doanh nghiệp phải gánh chịu chi phí lưu bãi tăng lũy tiến từng ngày cùng nguy cơ bị phạt hợp đồng thương mại.

2. Sáu điểm then chốt cần kiểm tra trước khi đóng gạo vào container mùa mưa

Sáu điểm cần kiểm tra trước khi đóng gạo vào mùa mưa

Nhằm kiểm soát rủi ro an toàn sinh học và duy trì chất lượng hàng hóa, bộ phận kiểm soát chất lượng (QC) và kho vận cần thực hiện kiểm tra nghiêm ngặt 6 điểm:

Điểm 1: Kiểm tra thủy phần thực tế của lô gạo (Moisture Content): Sử dụng máy đo độ ẩm xiên chuyên dụng để kiểm tra đại diện ở cả 3 vị trí: đỉnh lô hàng, tâm giữa và đáy bao. Thủy phần hạt gạo trước khi đóng hàng nên duy trì dưới 14%.

Điểm 2: Kiểm tra thời gian cách ly khử trùng kho: Xác nhận lô gạo lưu kho đã hoàn tất thời gian ủ thuốc Phosphine (PH3) tối thiểu từ 7 đến 10 ngày và đã được thông thoáng an toàn.

Điểm 3: Kiểm tra độ kín và tình trạng vệ sinh vỏ container: Kỹ thuật viên bước vào bên trong container, đóng kín hai cánh cửa để quan sát kiểm tra độ lọt sáng nhằm phát hiện các lỗ thủng trên trần hoặc rỉ sét vách. Kiểm tra độ đàn hồi của gioăng cao su quanh mép cửa, đảm bảo mép ron cửa không bị rách, hở hay chai cứng để ngăn nước mưa ngấm vào trong suốt quá trình vận chuyển.

Điểm 4: Kiểm tra chất lượng và dấu mộc pallet gỗ: Toàn bộ pallet gỗ kê hàng phải khô ráo, bề mặt bóc sạch vỏ cây, không dính bùn đất và không có dấu vết mối mọt. Dấu ISPM 15 phải được đóng rõ nét bằng mực khó phai trên ít nhất 2 mặt đối diện.

Điểm 5: Kiểm tra tình trạng bao bì và lớp cách ẩm sàn: bao PP, bao giấy Kraft hoặc bao Jumbo phải khô ráo hoàn toàn, không bị dính nước mưa trong quá trình bốc xếp. Trước khi chất hàng, cần đánh giá nhu cầu sử dụng vật liệu cách ẩm/lót sàn phù hợp với cấu trúc bao bì, phương án xếp hàng và điều kiện vận chuyển để ngăn chặn độ ẩm tồn dư từ ván sàn ngấm ngược vào các bao gạo tầng đáy.

Điểm 6: Bố trí giải pháp dán giấy trần và túi hút ẩm công nghiệp: Thi công dán giấy kraft trần container để ngăn hiện tượng nước ngưng tụ nhỏ giọt trực tiếp xuống bề mặt bao bì. Đồng thời, Có thể sử dụng vật liệu hút ẩm chuyên dụng với lượng và vị trí phù hợp để hỗ trợ kiểm soát hơi ẩm trong container. Việc sử dụng các túi hút ẩm cần được tính toán theo loại hàng, khối lượng hàng, bao bì, thời gian vận chuyển và điều kiện khí hậu nhằm chủ động hấp thụ lượng ẩm có trong container trong hành trình đường biển.

3. Năng lực và giải pháp kiểm soát gạo xuất khẩu từ VFC Fumigation

Đồng hành cùng các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu gạo trong mùa mưa bão, VFC Fumigation cung cấp hệ thống giải pháp kỹ thuật toàn diện:

VFC Fumigation đồng hành cùng doanh nghiệp kiểm soát dịch hại và độ ẩm cho gạo xuất khẩu trong mùa mưa

Mô hình quản lý tác nghiệp và xác thực chứng từ minh bạch 2 lớp:

• Cập nhật hiện trường qua FumiApp: Đội ngũ kỹ thuật viên VFC sử dụng vật liệu làm kín chuyên dụng, tính toán liều lượng thuốc chuẩn xác theo thể tích thực tế và cập nhật kịp thời, đầy đủ các thao tác tác nghiệp, hình ảnh triển khai tại hiện trường lên ứng dụng chuyên dụng FumiApp.
• Xác thực chứng từ qua QR Code: Chứng thư khử trùng do VFC phát hành được tích hợp mã QR Code. Đối tác thương mại, hãng tàu và cơ quan kiểm dịch nước đến có thể dễ dàng quét mã để đối soát, xác thực tính hợp lệ của bản chứng thư trực tiếp trên hệ thống dữ liệu của VFC Fumigation.

Giải pháp bảo vệ kép: Khử trùng diệt mọt kết hợp hút ẩm và dán giấy container:
VFC Fumigation cung cấp trọn gói giải pháp chống đọng sương chuyên sâu: trực tiếp thi công dán giấy kraft chống ẩm lên vách và trần container, đồng thời bố trí hệ thống túi hút ẩm công nghiệp có khả năng hấp thụ cao, giữ môi trường bên trong container luôn khô ráo trong suốt hải trình.

Mạng lưới vận hành phủ kín các vùng nguyên liệu và cảng biển:

• Hệ thống trạm kỹ thuật hiện diện trực tiếp tại trung tâm lúa gạo Đồng bằng sông Cửu Long (Cần Thơ, Đồng Tháp, An Giang, Long An…).
• Túc trực thường xuyên tại các cụm cảng xuất khẩu trọng điểm: TP.HCM (Cát Lái, Cái Mép), Hải Phòng, Quy Nhơn, Đà Nẵng…
• Đội ngũ kỹ thuật sẵn sàng triển khai tác nghiệp 24/7, đáp ứng linh hoạt tiến độ bốc xếp và đảm bảo thời hạn cut-off time của các hãng tàu.

Kinh nghiệm thực tiễn và bảo chứng quốc tế từ IMFO:
Là thành viên chính thức tại Việt Nam của Tổ chức Khử trùng Hàng hải Quốc tế (IMFO), VFC Fumigation áp dụng quy chuẩn kiểm soát dịch hại hàng hải nghiêm ngặt cho tàu hàng rời và container bách hóa. Năng lực thực tế được khẳng định qua việc xử lý an toàn cho hàng ngàn chuyến tàu xuất khẩu gạo xá, gạo bao khối lượng lớn đi các thị trường châu Á, châu Phi và châu Mỹ.

4. Câu hỏi thường gặp về bảo quản và khử trùng gạo mùa mưa

Hỏi và đáp một số thắc mắc về gạo lưu kho mùa mưa

Câu hỏi 1: Gạo đóng túi hút chân không có nguy cơ phát sinh mọt trong mùa mưa không?

Trả lời: Vẫn có nguy cơ. Bao bì hút chân không ngăn chặn côn trùng xâm nhập từ ngoài vào. Tuy nhiên, nếu nguyên liệu trước khi đóng gói đã nhiễm sẵn trứng mọt hoặc nấm bào tử vi sinh, độ ẩm môi trường cao có thể làm biến đổi trạng thái hạt, gây hiện tượng sinh khí làm xì mối hàn chân không, tạo điều kiện cho dịch hại phát triển bên trong bao.

Câu hỏi 2: Vì sao gạo đã khử trùng đủ ngày trong kho nhưng khi cập cảng dỡ vẫn phát hiện mọt sống?

Trả lời: Tình trạng này thường xuất phát từ 3 nguyên nhân chính:

1. Khoang hầm tàu hoặc vỏ container chưa được vệ sinh, sạch sẽ trước khi đóng hàng, dẫn đến lây nhiễm chéo từ côn trùng còn sót lại của chuyến hàng trước.
2. Pallet gỗ kê hàng không đảm bảo vệ sinh, còn dính vỏ cây, ẩm ướt hoặc các khe nứt là nơi trú ngụ của mọt nông sản.
3. Côn trùng tái nhiễm từ bên ngoài xâm nhập vào trong container trong quá trình lưu bãi hoặc tại các cảng trung chuyển.

Câu hỏi 3: Công tác thu gom và xử lý bã thuốc Phosphine sau khử trùng được thực hiện ra sao?

Trả lời: Sau khi kết thúc thời gian ủ thuốc và mở thông thoáng an toàn, kỹ thuật viên tiến hành thu gom toàn bộ bã thuốc AlP trong túi vải đựng chuyên dụng. Bã thuốc sau đó được tập trung về kho của VFC Fumigation và xử lý theo quy định.

Quý doanh nghiệp xuất khẩu cần tư vấn phương án kỹ thuật kiểm soát độ ẩm và dịch hại cho gạo mùa mưa, xin vui lòng liên hệ VFC Fumigation:

• Hotline hỗ trợ kỹ thuật 24/7: 1800 577 788
• Hotline/Zalo tư vấn dịch vụ: 0914 773 300
• Email tiếp nhận thông tin: contact@fumigation.vn